Phụng Vụ Cát Minh

Ngôn sứ Êlia xuất hiện trong Kinh thánh như là người của Thiên Chúa, người luôn sống trong sự hiện diện của Thiên Chúa và chiến đấu cách đầy nhiệt huyết cho việc thờ phượng một Thiên Chúa chân thật. Ông bảo vệ lề luật của Thiên Chúa trong một cuộc chiến trong đại trên núi Cát Minh. Ông vạch trần sự lầm lạc mê muội này của dân Ítraen.  Ngôn sứ Êlia đã tập họp dân Ítraen trên núi Cácmen (Cát Minh hay Camêlô) và buộc họ phải lựa chọn: “Nếu Chúa là Thiên Chúa thì hãy theo Ngài; còn nếu Baal là Chúa thì cứ theo hắn” (1V 18, 21). Và vị tiên tri, con người cưu mang tình yêu Thiên Chúa, không bỏ mặc dân mình đang phải lựa chọn, nhưng đã ra tay giúp họ, bằng cách cho thấy dấu chỉ của sự thật.

Ngôn sứ Êlia là con người của cầu nguyện và chiêm niệm. Nhờ đời sống kết hợp mật thiết với Thiên Chúa, ngài luôn sống trong ý thức về sự hiện diện của Đấng Hằng Sống. Cuộc thần hiện trên núi Khôrép đã đưa ngài vào một kinh nghiệm đặc biệt thân mật với Thiên Chúa. Chính kinh nghiệm này đã trở thành nguồn cảm hứng nguyên thủy của Dòng Cát Minh. Trải dài qua mọi thời đại của lịch sử Dòng, nguồn cảm hứng ấy vẫn luôn được gìn giữ và triển nở, khiến ngôn sứ Êlia được nhìn nhận như vị khai sáng và là khuôn mẫu của lý tưởng linh đạo Cát Minh.

Ngôn sứ Êlia không chỉ là một con người của Thiên Chúa, nhưng còn là một nhân vật khơi nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ môn đệ. Khi Êlia ném áo choàng của mình lên Êlisa, người môn đệ đã lập tức từ bỏ mọi sự để bước theo (x. 1 V 19,19-21). Hành động ấy không chỉ đánh dấu sự chuyển giao sứ vụ, mà còn diễn tả việc thông ban cùng một thần khí và cùng một lý tưởng sống. Được đầy tràn thần khí của Êlia, Êlisa tiếp tục sứ mạng của thầy qua nhiều dấu lạ và bằng việc hướng dẫn cộng đoàn các môn đệ ngôn sứ. Chính sự nối tiếp ấy cho thấy đặc sủng của Êlia không dừng lại nơi cá nhân ngài, nhưng được lưu truyền qua các thế hệ. Đối với truyền thống Cát Minh, Êlia vì thế không chỉ là một nhân vật trong lịch sử cứu độ, mà còn là người khơi nguồn một linh đạo, một mẫu gương và một lý tưởng sống được các tu sĩ Cát Minh đón nhận và tiếp nối qua mọi thời đại.

Với lòng trân trọng nguồn cội của mình trên núi Cát Minh, Dòng Cát Minh luôn mong muốn gìn giữ và lưu truyền ký ức về sự hiện diện cũng như sứ mạng của hai vị ngôn sứ Êlia và Êlisa qua đời sống phụng vụ. Chính vì thế, Tổng hội Dòng năm 1399 đã quyết định thiết lập lễ kính nhớ ngôn sứ Êlia. Bằng lòng trung thành tuyệt đối với Thiên Chúa duy nhất và sự tận tụy phục vụ dân Chúa, ngôn sứ Êlisa trở thành hình ảnh sống động diễn tả ý nghĩa của ơn gọi ngôn sứ, đồng thời là mẫu gương cho đời sống thiêng liêng của các tu sĩ Cát Minh.

Ngay từ buổi đầu hình thành, Dòng Cát Minh đã nhìn nhận ngôn sứ Êlia như Đấng sáng lập tinh thần và là khuôn mẫu của linh đạo Cát Minh. Khi quy tụ tại các hang động và khe núi trên núi Cát Minh để sống đời ẩn tu, các ẩn sĩ đã chọn ngài làm nguồn cảm hứng cho hành trình bước theo Đức Kitô, đặc biệt trong đời sống cầu nguyện, chiêm niệm và cô tịch. Nơi ngôn sứ Êlia, các ngài nhận ra hình ảnh một con người luôn khát khao Thiên Chúa hằng sống, kiên vững sống trước nhan Người và can đảm chiến đấu để bảo vệ đức tin vào Thiên Chúa chân thật giữa một dân tộc đang bị cám dỗ bởi ngẫu tượng.

Sau Công đồng Vaticanô II, khi lịch phụng vụ Rôma được cải tổ, các tổ phụ và các ngôn sứ thời Cựu Ước nhìn chung không còn được ghi trong lịch chung của Hội Thánh Rôma. Tuy nhiên, nhận thức được vị trí đặc biệt của ngôn sứ Êlia trong căn tính và linh đạo Cát Minh, Bộ Phụng Tự đã chuẩn nhận cho Dòng Cát Minh được tiếp tục cử hành lễ kính ngài trong lịch phụng vụ riêng của Dòng. Quyết định này không chỉ khẳng định mối dây liên hệ lịch sử giữa Dòng với ngôn sứ Êlia, mà còn xác nhận vai trò của ngài như người cha thiêng liêng và nguồn cảm hứng bền vững cho linh đạo Cát Minh qua mọi thời đại.