Tĩnh Tâm Mùa Chay
Trong Linh Đạo Khoa Học Về Thập Giá

 Giuse Trần Thanh Trung, O.Carm.

Phần I

Thiên Chúa Đã Tạo Dựng Nên Con
Cho Con Luôn Hướng Đến Những Điều Thiện Hảo

Xin cho con học biết lắng nghe tiếng Chúa
hòng dập tắt những tiếng ồn đang vùi dập tiếng Ngài

Ngày 5

Tôi Làm Điều Tôi Ghét

“Thật vậy, tôi làm gì tôi cũng chẳng hiểu: vì điều tôi muốn, thì tôi không làm,
nhưng điều tôi ghét, thì tôi lại cứ làm.” (Roma 7:15)

            Nhìn nhận tội lỗi chưa bao giờ là điều dễ dàng. Đối với linh đạo Cát Minh, đó chính là bước đầu tiên để bước vào “lâu đài nội tâm”, nơi linh hồn dám đứng trong ánh sáng của Thiên Chúa và để Ngài soi chiếu mọi ngóc ngách tối tăm ẩn khuất. Đó là thứ “ánh sáng” không nhắm đến việc kết án, nhưng để thanh luyện và dẫn vào hiệp thông. Tuy nhiên, con người thường có xu hướng nhắm mắt lại trước sự thật về chính mình.

            Hãy tưởng tượng rằng chúng ta cố tình không nhìn nhận việc những thói quen tiêu dùng của mình đang làm tổn hại đến môi trường. Chúng ta tiếp tục chọn lựa những gì thuận tiện: xe cộ tiêu tốn nhiên liệu, thiết bị tiêu thụ năng lượng, vẫn tiếp tục dung túng cho thứ văn hóa một lần rồi bỏ và một lối sống tạo ra vô số “rác thải”. Nếu không có tiếng nói nào vang lên: “Dừng lại! Điều này đang hủy hoại trái đất và làm người nghèo mất đất sống!”, có lẽ chúng ta vẫn an nhiên trong sự tiện nghi của mình. Sự mù lòa ấy không chỉ là do thiếu thông tin, mà là một thái độ nội tâm khước từ ánh sáng.

            Cũng thế, khi chúng ta mua nông sản hay quần áo, giày dép mà không quan tâm đến những người nông dân hay công nhân bị bóc lột phía sau chuỗi cung ứng, chúng ta vô tình tham dự vào một cơ chế bất công. Những trung gian tham lam hưởng lợi, trong khi người nghèo chịu thiệt thòi, thậm chí phải trả giá bằng mạng sống. Tội lỗi, trong viễn tượng Cát Minh, không chỉ là hành vi cá nhân; nó là một thực tại làm tổn thương thân thể mầu nhiệm của Đức Kitô.

            Trong cả hai trường hợp, cần có một tiếng nói ngôn sứ: “Điều này là sai.” Tiếng nói ấy giống như tiếng Chúa trong tâm hồn, sự thức tỉnh lương tâm. Thánh Phaolô trong thư Rôma đã thú nhận: “Điều tôi muốn thì tôi không làm, nhưng điều tôi ghét thì tôi lại cứ làm.” Đó không chỉ là một xung đột tâm lý; đó là bi kịch của tự do bị thương tổn.

            Thánh Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá, trong Khoa học Thập Giá, cho thấy rằng chỉ khi đứng dưới ánh sáng của Thập Giá, con người mới hiểu được sự thật về chính mình. Thập Giá không chỉ mặc khải tội lỗi, mà còn mặc khải tình yêu, một tình yêu đã trở nên “nguồn mạch hiện hữu”. Theo trực giác thần học của thánh nữ, con người chỉ tìm thấy căn tính đích thực khi biết tự hiến trong tình yêu, kể cả qua đau khổ. Nếu khước từ sự thật về tội lỗi, chúng ta cũng khước từ con đường dẫn về nguồn mạch ấy.

            Khi có người chỉ ra lỗi lầm của ta, ta đứng trước một ngã rẽ: hoán cải hay phòng vệ? Đón nhận ánh sáng hay chỉ trích người mang ánh sáng? Linh đạo Cát Minh mời gọi chúng ta can đảm bước vào “đêm dày” của sự thật, thứ “đêm dày” mà nơi đó ý chí không còn cậy dựa vào sức riêng nhưng hoàn toàn phó thác cho ân sủng.

            Thánh Phaolô nhắc chúng ta rằng chúng ta không hoàn toàn làm chủ bản thân mình, vì những ham muốn trong ta có thể bóp nghẹt tự do nội tâm. Edith Stein cũng khẳng định: tự do đạt đến viên mãn không phải khi con người tự khẳng định mình, nhưng khi biết để cho mình được Thiên Chúa chiếm hữu trong tình yêu. Nhận ra rằng mình “làm điều mình ghét” là khởi điểm của hành trình Thập Giá, hành trình thanh luyện để ý chí được tái sinh trong ân sủng.

            Vì thế, đào luyện lương tâm không chỉ là học hỏi về luân lý, nhưng là bước vào tương quan cá vị với Đấng là Chân Lý. Chính trong cầu nguyện thinh lặng, linh hồn được dạy biết phân định giữa tiếng nói của bản năng và tiếng gọi của tình yêu tự hiến.

Cầu nguyện

            Hãy dành thời gian ở lại trong thinh lặng, không phải để tự kết án, nhưng để đặt mình dưới ánh sáng của Thập Giá. Chiêm ngắm Đức Kitô chịu đóng đinh và xin Ngài cho bạn nhận ra khuynh hướng tội lỗi cụ thể đang làm linh hồn bạn xa nguồn mạch tình yêu.

Hãy thưa với Ngài: “Lạy Chúa, xin cho con can đảm bước vào sự thật. Xin cho con biết yêu đến mức dám từ bỏ chính mình. Xin chỉ cho con nẻo đường mới, nẻo đường dẫn con về với Chúa.”

Hành động

            Hãy đào luyện lương tâm bằng cách đọc và suy niệm giáo huấn của Hội Thánh về tội bạn đang đối diện, trong Sách Giáo lý Hội Thánh Công Giáo và trong các tác phẩm của các thánh. Khi bạn cảm thấy phản kháng hay khó chấp nhận, đừng vội khước từ. Hãy xem đó như dấu hiệu của một “điểm kháng cự” nơi linh hồn, nơi Thập Giá đang chạm tới.

            Theo gương Thánh Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá, hãy truy vấn tận căn nguyên vấn đề, đào sâu lịch sử và nền tảng thần học của giáo huấn Hội Thánh. Khoa học Thập Giá dạy rằng hiểu biết chân thật không tách rời khỏi tình yêu và sự tự hiến. Khi tri thức được thấm nhuần bởi cầu nguyện, nó trở thành ánh sáng dẫn linh hồn về với Thiên Chúa.

            Con đường hoán cải không phải là con đường của tự khẳng định, nhưng là hành trình tự hiến trong tình yêu, nhờ kinh qua đau khổ và thanh luyện, linh hồn dần dần được biến đổi và tìm lại căn tính đích thực của mình trong Thiên Chúa.