Thánh Titus Brandsma: Dòng Cát Minh thừa hưởng gì từ ngôn sứ Êlia?

Cát Minh thừa hưởng gì từ ngôn sứ Ê-li-a? Bài giảng năm 1935 của Thánh Titus Brandsma trình bày đời sống chiêm niệm như sự hòa hợp giữa một trí khôn được soi sáng và một con tim yêu mến, cả hai cùng bừng cháy lòng nhiệt thành đối với Thiên Chúa.

Dưới đây là bài giảng rất hay của thánh Titus Brandsma:

Chúng ta phải lưu ý đến sự kết hợp đầy quan phòng của hai thị kiến lớn mà vị Ngôn sứ đã lãnh nhận trên núi Cát Minh và tại núi Khô-rếp. Hai thị kiến này liên kết mật thiết với nhau. Thị kiến sau là triều thiên của thị kiến trước, đồng thời bổ túc điều mà thị kiến đầu tiên chưa trao ban trọn vẹn (x. 1 V 18,20–46; 19,8–18).

Trong khi chúng ta thán phục ngôn sứ Ê-li-a khi ngài vút cao trong chiêm niệm trên núi Cát Minh, chúng ta cũng không được quên rằng ngài vẫn mang nơi mình một khía cạnh rất nhân loại; và chính ở khía cạnh này, ngài trở nên gần gũi với những người bé nhỏ nhất trong chúng ta.

Ngài đã khiến lửa từ trời xuống trên núi Cát Minh và đem mưa đến trên miền đất khô cằn (1 V 18,36–45). Thế nhưng, I-de-ven, trong sự gian ác không lay chuyển, vẫn khống chế vua A-kháp và dân chúng. Bà ta đầy quyền lực và khao khát trả thù (1 V 19,1–2). Còn Ê-li-a, bị nỗi sợ hãi và thất vọng đè nặng, đã trút hết nỗi thống khổ của tâm hồn mình trước Thiên Chúa: “Lạy ĐỨC CHÚA, đủ rồi! Bây giờ xin Chúa lấy mạng sống con đi” (1 V 19,4).

Trong mối liên hệ này, chúng ta khó có thể đánh giá tầm quan trọng sâu xa của việc Thiên Chúa tỏ mình cho Ê-li-a tại núi Khô-rếp (1 V 19,8–13). Chúng ta cũng nên lưu ý rằng thị kiến của Ê-li-a trên núi Cát Minh mang tính chất của một sự soi sáng trí khôn, một mặc khải thuộc bình diện trí tuệ, trong đó một mầu nhiệm được tỏ lộ: mầu nhiệm Nhập Thể (x. 1 V 18,42–45). Quả thật, trong thị kiến trên núi Cát Minh cũng không thiếu một sự thúc đẩy hay lôi cuốn nào đó của ý chí, bởi dưới tác động ấy, chúng ta thấy vị Ngôn sứ chạy trước vua A-kháp về kinh thành Sa-ma-ri-a (x. 1 V 18,46).

Tuy nhiên, trong thị kiến này, sự lôi cuốn và tình cảm của ý chí ấy không phải là điều quan trọng nhất. Trên hết, đó là việc truyền đạt một mầu nhiệm. Còn trong thị kiến tại Khô-rếp, vị Ngôn sứ cảm nghiệm được Thần Khí của Thiên Chúa (x. 1 V 19,11–13). Thị kiến thứ nhất, theo đúng nghĩa của từ này, là một sự soi sáng trí tuệ; thị kiến thứ hai là sự hít thở của Thần Khí Thiên Chúa. Thị kiến sau hoàn tất thị kiến trước.

Sau thị kiến thứ nhất, mặc dù tâm trí đã được soi sáng từ trời cao, vị Ngôn sứ vẫn còn phải chịu sự yếu đuối và chán nản, đến nỗi cầu xin cho mình được chết (1 V 19,4). Nhưng trong thị kiến thứ hai, ngài được củng cố, an ủi và hưởng sự bình an (x. 1 V 19,11–18). Hai thị kiến này liên kết mật thiết với nhau. Vì thế, trong trường phái Cát Minh, có một sự hòa điệu giữa sự soi sáng của trí khôn và tình yêu của con tim.

Trong khi trường phái Thánh Bênađô và Thánh Phanxicô là những trường phái của tình yêu, của tình yêu seraphim, còn trường phái Đa Minh thiên về trí tuệ, thì trường phái Cát Minh đạt đến một sự quân bình tuyệt đẹp, một sự hòa hợp giữa cả hai.

Chắc chắn rằng những ai sống trên núi Cát Minh cũng đã lãnh nhận từ ngọn lửa ấy một tia lửa của tình yêu và lòng nhiệt thành đã bừng cháy nơi vị Ngôn sứ vĩ đại. Lửa là biểu tượng diễn tả cách mạnh mẽ nhất về tình yêu. Chúa Giêsu đã phán: “Thầy đã đến ném lửa vào mặt đất” (Lc 12,49). Chính ngọn lửa ấy đã bao bọc Ê-li-a khi, theo lời Kinh Thánh, ngài được đưa lên trời trong một cỗ xe bằng lửa (2 V 2,11). Được bao phủ trong ngọn lửa seraphim ấy, ngài được cất khỏi mặt đất.

Cát Minh phải luôn cảm nhận được sức nóng của lòng nhiệt thành nơi “vị sáng lập” của mình. Đó chính là dấu chỉ của người môn đệ đích thực của Ê-li-a. Ngọn lửa ấy bừng cháy nơi tất cả các thánh Cát Minh. Đặc biệt, chúng ta nhận thấy điều đó trong tâm hồn của Thánh Têrêsa Avila, vị nữ thánh seraphim. Những ngọn lửa âm ỉ cháy trong tâm hồn của ‘người con gái không hề nao núng của những khát vọng’ này chính là chứng từ lớn lao nhất của Cát Minh về tinh thần của Ê-li-a.

Nơi những tâm hồn vĩ đại ấy, lời của vị Ngôn sứ được ghi chung quanh huy hiệu của Dòng đã trở nên hiện thực:

“Lòng nhiệt thành đối với ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa các đạo binh, nung nấu con”
(1 V 19,10.14)

Thánh Titus Brandsma

Thần học huyền nhiệm Cát Minh: Những phác thảo lịch sử
Bài giảng I: “Trong tinh thần và sức mạnh của Êlia”

Ghi chú của biên tập: Trong 1 V 18,46, thực ra Ê-li-a chạy trước vua A-kháp đến Gít-rơ-en. Titus Brandsma xác định nơi đến là Sa-ma-ri-a; cách diễn đạt của ngài được giữ nguyên trong bản dịch.