Từ những nhà cải tổ can đảm, những thiên tài văn chương cho đến các nữ tu đã cất tiếng hát trên đường tiến đến máy chém, dưới đây là bốn nhân vật kiệt xuất của Dòng Cát Minh bạn nên biết.

Ngày 14 tháng 11, là lễ kính Các Thánh Dòng Cát Minh – ngày dành riêng để tôn vinh những bậc thầy về đời sống thiêng liêng của một trong những dòng tu chiêm niệm, kiên cường và âm thầm mang tinh thần canh tân mạnh mẽ nhất trong Giáo hội.

Dòng Cát Minh vốn nổi tiếng với sự thinh lặng, đời sống nội tâm và cuộc sống sau những bức tường nội vi. Thế nhưng, danh sách các vị thánh của Dòng lại chẳng hề thầm lặng chút nào! Từ những nhà cải tổ can đảm, những thiên tài văn chương cho đến các nữ tu đã cất tiếng hát trên đường tiến đến máy chém, dưới đây là bốn nhân vật kiệt xuất của Dòng Cát Minh đáng được tôn vinh trong ngày này.

1. Các Thánh Tử Đạo Compiègne: Ân sủng trước lưỡi máy chém

Nếu bạn nghĩ rằng các nữ tu sống trong nội vi luôn được hưởng một cuộc đời bình yên, hãy làm quen với 16 nữ tu và nữ tu trợ sĩ Dòng Cát Minh Chân Trần tại Compiègne, Pháp.

Vào thời kỳ cao điểm của Triều đại Khủng bố trong Cách mạng Pháp năm 1794, chính quyền cách mạng đã cấm các dòng tu và tịch thu tu viện của các nữ tu. Thay vì sợ hãi bỏ trốn mỗi người một ngả, cộng đoàn vẫn âm thầm duy trì đời sống cầu nguyện trong những căn hộ nhỏ, cho đến khi họ bị bắt giữ, bị xét xử với cáo buộc “cuồng tín tôn giáo” và bị kết án tử hình.

Kính màu tại nhà thờ Đức Mẹ Núi Cát Minh, Quidenham, Anh quốc. (Nguồn: Public Domain).

Cuộc hành quyết các nữ tu tại Paris ngày 17 tháng 7 năm 1794 vẫn là một trong những biểu hiện lòng can đảm gây kinh ngạc nhất trong lịch sử Giáo hội.

Trên những chiếc xe ngựa mui trần đưa họ đến pháp trường, các nữ tu không khóc lóc cũng chẳng van xin; trái lại, họ cùng nhau hát Kinh Chiều và kinh Te Deum (Lạy Thiên Chúa, chúng con ngợi khen Chúa).

Đến chân máy chém, các chị em công khai lặp lại lời khấn dòng, xin Mẹ Bề Trên “cho phép được chết” và hát kinh Veni Creator Spiritus (Lạy Chúa Thánh Thần, Đấng Sáng Tạo, xin ngự đến) khi từng nữ tu bước lên những bậc thang dẫn đến máy chém.

Tiếng hát của cộng đoàn cứ vơi dần từng giọng một, cho đến khi chỉ còn lại Mẹ Bề Trên.

Trong vòng mười ngày sau cuộc hành quyết ấy, Triều đại Khủng bố đã sụp đổ.

2. Thánh Têrêsa Avila: Nhà cải tổ với khiếu hài hước dí dỏm

Là nhà thần bí Tây Ban Nha thế kỷ XVI, một nhà quản trị tài ba và là một trong những phụ nữ đầu tiên được tôn phong Tiến sĩ Hội Thánh, Thánh Têrêsa Avila không phải là người dễ dàng chấp nhận câu trả lời “không”.

Khi nhận thấy đời sống Cát Minh đã trở nên quá dễ dãi và bị phân tán bởi những mối bận tâm khác, ngài quyết tâm đi khắp Tây Ban Nha trên những chiếc xe ngựa ọp ẹp để thành lập 17 đan viện cải tổ. Trên hành trình ấy, ngài thường xuyên phải đối đầu với các nhà chức trách địa phương, những vị giám mục hoài nghi và bất cứ ai cản trở sứ mạng mà ngài xác tín là do Thiên Chúa trao phó.

François Gérard, “Thánh Têrêsa Avila” (chi tiết), năm 1827. (Nguồn: Public Domain).

Mặc dù trải nghiệm những thị kiến thần bí sâu xa, Têrêsa lại là một con người rất thực tế, gần gũi với cuộc sống và có khiếu hài hước nổi tiếng.

Ngài từng nhắc nhở các chị em rằng: “Thiên Chúa vẫn hiện diện giữa những chiếc nồi và cái chảo”.

Và có lần, sau khi bị hất khỏi lưng lừa xuống một dòng sông bùn lầy, ngài đã hóm hỉnh thưa với Thiên Chúa:

“Nếu Ngài đối xử với bạn hữu của Ngài như thế này, thì chẳng trách gì Ngài có quá ít bạn hữu!”

3. Thánh Gioan Thánh Giá: Thi sĩ của Đêm tối

Không thể nhắc đến Thánh Têrêsa Avila mà không nói đến người cộng tác thân thiết nhất của ngài trong đời sống thiêng liêng: Thánh Gioan Thánh Giá.

Cùng với Têrêsa, Gioan dấn thân vào công cuộc cải tổ nhánh nam của Dòng Cát Minh. Tuy nhiên, việc thách thức tình trạng hiện hành đã khiến ngài phải trả giá đắt: năm 1577, những anh em cùng dòng chống đối cuộc cải tổ đã bắt cóc ngài và giam ngài trong một căn phòng nhỏ không có cửa sổ tại Toledo suốt chín tháng.

Thánh Gioan Thánh Giá, họa phẩm của Zurbarán. (Nguồn: Public Domain).

Dù phải chịu đói khát, đòn roi và giá lạnh, Gioan vẫn không khuất phục. Ngài đã viết!

Bằng những mảnh giấy vụn được một viên cai ngục cảm thông bí mật đưa cho, ngài đã sáng tác một số thi phẩm thần bí vĩ đại nhất trong nền văn học Tây Ban Nha. Sau đó, ngài thực hiện một cuộc vượt ngục táo bạo giữa đêm khuya bằng cách buộc những tấm khăn trải giường lại với nhau để trèo qua tường tu viện.

Tác phẩm kiệt xuất của ngài, Đêm tối linh hồn (Dark Night of the Soul), cho đến nay vẫn được xem là một bản chỉ dẫn thiêng liêng tiêu biểu giúp con người vượt qua những giai đoạn nghi nan, khô khan và đau khổ trong đời sống đức tin.

4. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu: “Bông Hoa Nhỏ” với tầm ảnh hưởng lớn lao

Ngài gia nhập một đan viện Cát Minh tại Pháp khi mới 15 tuổi, qua đời vì bệnh lao phổi ở tuổi 24 và chưa từng đi đâu xa ngoài chuyến hành hương ngắn ngày đến Rôma. Thế nhưng, Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đã trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong đời sống thiêng liêng của thế giới hiện đại.

Nổi tiếng với “Con đường thơ ấu thiêng liêng”, Têrêsa đã phá bỏ quan niệm cho rằng nên thánh đòi hỏi phải thực hiện những hành động anh hùng phi thường hay những việc đền tội khắc nghiệt.

Thay vào đó, ngài dạy rằng sự thánh thiện được tìm thấy trong việc thực hiện những công việc bình thường hằng ngày với một tình yêu phi thường. Chẳng hạn như mỉm cười với một chị em khiến mình khó chịu, hay cúi xuống nhặt một chiếc kim dưới sàn nhà chỉ vì lòng yêu mến Thiên Chúa.

Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu. (Nguồn: Public Domain).

Sau khi ngài qua đời, cuốn tự thuật thiêng liêng Truyện Một Tâm Hồn được xuất bản và nhanh chóng trở thành một hiện tượng trên phạm vi quốc tế. Sau này, ngài được tôn phong Tiến sĩ Hội Thánh và là bổn mạng các xứ truyền giáo cùng với một vị thánh khác.

Từ những pháp trường ở Paris đến những phòng giam trong các tu viện Tây Ban Nha, các thánh Cát Minh chứng minh rằng: lời cầu nguyện âm thầm không tạo nên những con người tầm thường hay thụ động.

Ngày 14/11, khi mừng kính lễ các ngài, chúng ta đừng chỉ dừng lại ở việc đọc những câu chuyện về cuộc đời các ngài, nhưng hãy học lấy bí quyết thiêng liêng của các ngài: biết lánh xa những ồn ào náo động, đặt nền tảng đời mình nơi ân sủng và sống với một lòng can đảm khiến cả thế giới phải ngỡ ngàng.