Cuộc Hành Trình Truyền Giáo “Ad Gentes” của Dòng Cát Minh

Bài nói chuyện của Đức Cha Willma Santin, O.Carm, Giám Mục Cát Minh, Giám Mục Giáo Phận Prelate of Itaituba, Para, Brazil

Từ thuở khai sinh, Dòng Cát Minh không hề mang trong mình ngọn lửa truyền giáo “ad gentes” (đến với các dân tộc chưa biết Chúa). Trong suốt nhiều thế kỷ, các tu sĩ Cát Minh chỉ quanh quẩn ở Tây Âu, với một chút ít hiện diện ở Đông Âu và gần như vắng bóng hoàn toàn ở châu Phi. Hoạt động mục vụ của họ chủ yếu giới hạn trong các thành phố lớn, tập trung vào việc phục vụ cộng đồng Công giáo sẵn có, chứ không hướng tới việc mở rộng đức tin ra những vùng đất xa xôi.

Cuộc “Phát Hiện” và Bước Chân Lạc Nhịp

Sự kiện Christopher Columbus “khám phá” châu Mỹ vào năm 1492 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho toàn thế giới và đặc biệt là Giáo hội Công giáo. Các dòng tu lớn như Đa Minh và Phanxicô ngay lập tức đón lấy cơ hội, hăm hở dấn thân vào những sứ mạng truyền giáo đầy cam go ở Tân Thế Giới.

Thế nhưng, Dòng Cát Minh lại đứng ngoài cuộc. Họ dường như thờ ơ, chỉ có một vài nỗ lực nhỏ lẻ, đơn độc và cuối cùng đều thất bại. Đây là một giai đoạn đầy tiếc nuối, khi Dòng Cát Minh chưa nhận ra tiềm năng của những vùng đất mới và lỡ nhịp với dòng chảy của lịch sử truyền giáo.

Những Bước Chân Đầu Tiên Đầy Gian Nan

Mãi đến năm 1522, dưới sắc chỉ Omnimoda của Đức Giáo hoàng Adrian VI, cánh cửa truyền giáo mới thực sự hé mở cho các dòng hành khất tại Tây Ấn. Tuy nhiên, phải mất thêm nhiều năm nữa, những tu sĩ Cát Minh đầu tiên mới đặt chân lên đất châu Mỹ. Năm 1527, Cha Gregorio de Santa María là người tiên phong đến Yucatán, Mexico. Sau đó, vào khoảng năm 1560, hai tu sĩ khác là Cha Barnabas và Cha Antonio de León cũng đến Tân Granada (Colombia). Tuy nhiên, những nỗ lực này còn rất yếu ớt. Một cộng đoàn được thành lập ở Cartagena, Colombia năm 1562, nhưng vì cuộc sống quá nghèo khổ nên họ phải rút lui chỉ sau một thời gian ngắn.

Vai Trò Của Cha Tổng Quyền Rossi

Cuộc cách mạng thực sự đến từ Cha Gioan Baotixita Rossi, người nhậm chức Bề Trên Tổng Quyền Dòng Cát Minh từ năm 1562. Ông là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa, kết hợp lòng sùng kính Đức Mẹ với khát vọng truyền bá đức tin. Rossi đã gặp gỡ và khuyến khích Thánh nữ Têrêsa thành Avila – người sau này trở thành một trong những nhà cải cách vĩ đại nhất của Dòng. Ông muốn Dòng phải có một đời sống tu trì nghiêm túc, kỷ luật và năng động hơn.

Với tinh thần đó, Cha Rossi đã thực hiện những bước đi táo bạo:

• Năm 1563: Ông cử Cha Francisco Ruiz đến châu Mỹ để thành lập các tu viện.
• Năm 1567: Cấp giấy phép cho hai tu sĩ đến Tân Thế Giới.
• Năm 1573: Cử Cha Augustine Montero làm đại diện để thành lập tu viện tại khu vực Rio de la Plata.

Dù Rossi rất nỗ lực, nhưng việc thiết lập một cơ sở vững chắc tại châu Mỹ vẫn còn là một thử thách lớn. Ông đã bày tỏ sự tiếc nuối khi công việc này chưa đạt được kết quả như mong muốn.

Bước Ngoặt Mới và Quy Định “Đi Chân Đất”

Một thay đổi quan trọng đã diễn ra vào năm 1576, khi Cha Jerónimo Gracián, một khâm sai Tông Tòa, ban hành quy định chỉ những tu sĩ “đi chân đất” (Discalced) mới được phép đến Tân Thế Giới. Quy định này sau đó được Vua Philip II của Tây Ban Nha xác nhận vào năm 1588. Điều này đã tạo ra một bước ngoặt lớn, mở đường cho nhánh Cát Minh Cải tổ (Discalced Carmelite) dấn thân vào sứ mạng truyền giáo.

Trong lịch sử truyền giáo của Dòng Cát Minh, giai đoạn này cho thấy sự chuyển mình từ một Dòng khép kín sang một Dòng chủ động dấn thân. Mặc dù những bước đầu còn chậm chạp và đầy khó khăn, nhưng với sự thúc đẩy từ những nhà lãnh đạo như Cha Rossi và sự thay đổi trong quy định của Giáo hội, cánh cửa truyền giáo ở châu Mỹ đã dần được mở ra, đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc hành trình mới.