ƠN GỌI CHIÊM NIỆM

Ơn gọi chiêm niệm

Lm. GB. Hoàng Thừa Thế, O.Carm.

Kinh nghiệm về Thiên Chúa là ân sủng mà ta được ban tặng từ đời sống chiêm niệm và có thể hưởng nếm ngay trong cuộc đời này.“Thật vậy, ơn chiêm niệm chẳng gì khác hơn là việc Thiên Chúa tuôn đổ chính Ngài một cách bí mật, an bình và đầy yêu thương.”[1] Vậy chiêm niệm là gì mà đã và luôn thu hút bao thế hệ đi tìm trong khắc khoải?

Một cách giản lược, ta có thể hiểu sự chiêm niệm là một tình trạng mà ở đó con người được nên một với Thiên Chúa cách trọn vẹn. Chiêm niệm là ân ban, để ở đó linh hồn được hiệp nhất với Thiên Chúa trong tình yêu và hoan lạc. Qua lịch sử Giáo hội, chiêm niệm được các thánh khái quát theo nhiều khía cạnh khác nhau, tuỳ theo mức độ thần hiệp của mỗi người trong tương quan với Chúa nơi kinh nghiệm bản thân họ.

Chiêm niệm là một ân sủng, mà ân sủng là huyền nhiệm và ở trong huyền nhiệm đó, Thiên Chúa dùng ngôn ngữ thinh lặng mà nói chuyện với con người, thứ ngôn ngữ có thể lột tả mọi chiều kích của tâm hồn trong mối thân tình mật thiết với Chúa. Trong ngôn ngữ ấy, con người hướng về khởi nguyên và cùng đích của mình mà bộc bạch những nỗi niềm chất chứa trong tình yêu tủn mủn hữu hạn.

Nhưng bàn về tình yêu, ta lại chạm đến những bầu trời rộng lớn với muôn vàn rào cản khác trong nỗ lực vươn tới Thiên Chúa của con người như: cô tịch, từ bỏ các quyến luyến, bác ái, tự do, thinh lặng…. Yêu là học đón nhận và trao ban. Con người đón nhận tình yêu từ Thiên Chúa để rồi trao ban cho tha nhân và muôn thụ tạo. Như thế, chiêm niệm là học yêu, và yêu để rồi người ta đi tìm sự chiêm niệm.

Tình yêu lại có những lý lẽ riêng nó, mà người học yêu cũng cần phải tuân thủ. Tình yêu xuất phát từ chính Khởi Nguyên là tình yêu tinh tuyền nhất. Một tình yêu trao ban trọn vẹn, tình yêu mà ta chỉ bắt gặp nơi người đã yêu tha thiết nhất đó chính là Đức Giêsu Kitô, Ngôi Lời Nhập Thể. “Anh em hãy yêu thương nhau như chính Thầy đã yêu thương anh em.”[2]

Ví như trái cây mà bạn muốn ủ chín, tình yêu cũng thế, ép thì cũng chín, mà chín ép thì không ngọt. Ta học yêu, là học để cho tình yêu nảy sinh và phát triển trong ta cách tự nhiên nhất. Tình yêu là nẻo đường ngắn nhất đưa ta đến gần Chúa và tha nhân hơn, mà thánh nữ Têrêxa Hài Đồng gọi là lòng yêu mến: “Con hiểu rằng Hội thánh có một trái tim và trái tim ấy cháy lửa yêu mến. Con hiểu rằng chỉ lòng yêu mến mới làm cho các chi thể hoạt động và nếu lòng yêu mến ấy tắt đi, các tông đồ sẽ không còn loan báo Tin mừng, các vị tử đạo sẽ không chịu đổ máu. […], lòng yêu mến bao gồm hết mọi ơn gọi, lòng yêu mến là tất cả. Sau cùng, con đã tìm được! Ơn gọi của con, chính là tình yêu!.”[3] Ông bà ta cũng ví von rằng khi đã yêu thì “yêu cả đường đi lối về.”[4]

Yêu Chúa, con người đi tìm Chúa và người ta gặp thinh lặng. Trong thinh lặng, người chạm đến chiêm niệm, và qua chiêm niệm, người ta được thấy Chúa. Nhưng không phải ai cũng có thể đạt tới bậc chiêm niệm. Chiêm niệm là chính ân sủng đến từ Chúa dành cho những ai khao khát nên hiệp nhất với Người trong mối thân tình trọn hảo.

Như thế, vượt qua đêm trường thinh lặng, ta mới được ơn chiêm niệm hiệp nhất với Chúa trong bí nhiệm nguyện cầu. Mở rộng ra, mọi thứ ta biết đều là ơn ban đến từ Thiên Chúa, vì nếu Chúa không dạy, con người cũng chẳng biết gì. Thánh Augustinô đã giãi bày: “Nếu Chúa không dạy con cầu nguyện, con cũng chẳng biết nói với Chúa thế nào.” Nhưng ơn chiêm niệm là ơn đặc biệt chỉ có thể được tìm thấy nơi linh hồn chìm đắm tha thiết trong thinh lặng để được gặp gỡ Thiên Chúa , Đấng Tình Quân của tình nương đang khắc khoải.[5]

Thinh lặng không đơn thuần là sự tĩnh lặng bên ngoài mà ta thường nghĩ đến, nhưng là tình trạng linh hồn trở nên an tĩnh để Thiên Chúa toàn quyền cai trị nó, và khi linh hồn được rót đầy tràn ân sủng trong sự viên mãn vì có Chúa, người ta gọi tình trạng đó là chiêm niệm. Có thể nói thinh lặng là vẻ đẹp và sự quyến rũ của cầu nguyện, mà qua cầu nguyện người ta mới được trao tặng ơn chiêm niệm từ Vô Biên.

Chiêm niệm là sự hợp nhất trọn hảo mà ở đó, tâm hồn rơi vào tình trạng được chuyển hoá và biến đổi để trở nên giống Chúa hơn. Giống Chúa trong hình ảnh nguyên tuyền của con người thuở sơ khai của buổi đầu tạo dựng. Trong tình trạng này, con người tiến vào chân lý Thiên Chúa và nhận ra Người như đại dương bao la rộng lớn, nồng nhiệt như lò lửa thiêu đốt để rồi say mê khoảnh khắc đó mà muốn ở lại mãi mà trở nên tinh tuyền vì được thông phần vào những hoàn hảo vô biên của Chúa.[6] Nhưng làm thế nào để có thể tiến đến và vào được tình trạng này, tình trạng tâm hồn có thể thông chia bản thân với Chân lý và thấu hiểu Chân lý như chính mình?

Luật Dòng Cát Minh có viết: “Anh em hãy ở lại trong tu phòng mà suy niệm luật Chúa ngày đêm và phải luôn tỉnh thức cầu nguyện.”[7] Vậy bước đầu để tiến vào chiêm niệm là việc bắt đầu thực hành cầu nguyện. Nhưng cầu nguyện như thế nào ta mới có thể tiến vào chiêm niệm? Các thánh Dòng Cát Minh gọi đó là hành trình mà con người tiến vào nội tâm của chính mình để gặp gỡ Chúa, Đấng luôn cư ngụ tại đó. Thánh Têrêsa Avila viện dẫn tu luật để hướng dẫn cho các nữ tu trong tác phẩm Đường Hoàn Thiện của ngài rằng:

Phải cầu nguyện không ngừng, miễn là chúng ta phải thực hiện với tất cả sự thận trọng ngần nào có thể, và đó phải là việc quan trọng hơn hết. […]. Vậy trước khi tôi nói về nội tâm, là chính sự cầu nguyện. Tôi sẽ nói ít điều cần thiết mà những ai muốn bước vào đường cầu nguyện cần phải có, cần đến độ mặc dầu không phải là những người chuyên cần cầu nguyện cũng cần phải có để tiến nhiều trong việc làm tôi Thiên Chúa. Không có những điều ấy không thể là những người chiêm niệm và nếu ai nghĩ mình là người chiêm niệm thì họ lầm lắm.[8]

Vậy những điều cần thiết của một người chiêm niệm là gì? Thánh nữ đưa ra ba điều chung nhất; “thứ nhất là yêu thương lẫn nhau, thứ hai là thoát ly khỏi mọi dính líu với thụ tạo, và điều thứ ba là khiêm nhường thực tình. Điều sau hết này tôi đặt ở cuối nhưng là điều chính yếu và bao hàm tất cả.”[9] Ta cũng có thể tìm thấy quan điểm tương đồng này nơi thánh Gioan Thánh Giá trong các tác phẩm của ngài, nhất là Đường Lên Núi Cát Minh.

Hiến pháp Dòng Cát Minh còn minh giải:

Chiêm niệm bắt đầu khi ta tín thác vào Thiên Chúa, qua bất kể nẻo đường nào Người chọn để đến với chúng ta; đó là thái độ cởi mở đối với Thiên Chúa, mà chúng ta khám phá ra trong mọi vật sự hiện diện của Người. Chiêm niệm là hành trình nội tâm của Dòng Cát Minh, xuất phát từ sự tự do khởi xướng nơi Thiên Chúa, Đấng đánh động và biến đổi chúng ta, đưa chúng ta tới mối tình hiệp nhất với Người.[10]

Thiên Chúa vẫn luôn đi bước trước để tiến đến với con người mà lịch sử đã tường thuật lại. “Ta đã gọi dân ta vào hoang địa, để ở đó chúng thờ lạy Ta.”[11] Hoang địa là nơi lý tưởng để con người gặp gỡ Thiên Chúa, là nơi mà Thiên Chúa dùng thứ ngôn ngữ thần linh mà trò chuyện với những ai nghĩa thiết với Người.

Như thế, trong hành trình tìm kiếm Thiên Chúa, con người với nỗ lực của mình trong ân sủng và được trao tặng ơn chiêm niệm từ Thiên Chúa mà nhận biết Người. Ơn chiêm niệm đến với những tâm hồn khao khát nên trọn lành để được nên một với Thiên Chúa, là khởi nguyên và là cùng tận của đời mình.

Hãy dập tắt những muộn phiền của em

Vì không ai đủ sức cất chúng đi

Và ước gì đôi mắt em thấy được Người

Vì Người là ánh sáng của đôi mắt ấy

Đôi mắt mà em muốn giữ cho một mình Người.[12] 

[1] Thánh Gioan Thánh Giá. Đêm Dày. Chương 10, đoạn 5.

[2] Ga 15: 12.

[3] Têrêxa Hài Đồng Giêsu. Truyện Một Tâm Hồn. Chương 4.

[4] Ca dao Việt Nam

[5] X. Gioan Thánh Giá, Khúc Linh Ca, Chương 1.

[6] X. Marie Eugene L’Enfant Jesus, O.C.D.,Con Muốn Thấy Thiên Chúa, Cn. Lm Phaolô Huỳnh Minh Chánh, tr 507.

[7] Tu Luật Dòng Cát Minh, Chương 10.

[8] X. Têrêxa Avila, Đường Hoàn Thiện, Chương 4.

[9] Sđd, Chương 5.

[10] Hiến Pháp Dòng Cát Minh, Chương 2, Số 17

[11] XH 5: 1.

[12] Gioan Thánh Giá. Khúc Linh ca. Linh khúc 10.