Tĩnh Tâm Mùa Chay
Trong Linh Đạo Khoa Học Về Thập Giá

Lm. Giuse Trần Thanh Trung, O.Carm.

Phần I

Thiên Chúa Đã Tạo Dựng Nên Con
Cho Con Luôn Hướng Đến Những Điều Thiện Hảo

Xin cho con học biết lắng nghe tiếng Chúa
hòng dập tắt những tiếng ồn đang vùi dập tiếng Ngài

Ngày 1

Ta Biết Kế Hoạch Mà Ta Dành Cho Con

“Chính Ta biết các kế hoạch Ta định làm cho các ngươi, sấm ngôn của Đức Chúa, kế hoạch thịnh vượng, chứ không phải tai ương, để các ngươi có một tương lai và một niềm hy vọng.  Bấy giờ các ngươi kêu cầu Ta, các ngươi đến cầu nguyện với Ta, Ta sẽ nhậm lời các ngươi.  Các ngươi sẽ tìm Ta và các ngươi sẽ thấy, bởi vì các ngươi sẽ hết lòng kiếm Ta. Ta sẽ cho các ngươi được gặp – sấm ngôn của Đức Chúa. Ta sẽ đổi vận mệnh của các ngươi và sẽ thu họp các ngươi về từ khắp các dân, từ mọi nơi Ta đã xua các ngươi đến, – sấm ngôn của Đức Chúa. Ta sẽ dẫn các ngươi trở về nơi Ta đã bắt các ngươi phải rời xa để đi đày.” (Giêrêmia 29:11-14)

Ngôn sứ Giêrêmia đã viết cho dân Ít-ra-en trong một thời khắc tối tăm nhất của lịch sử cứu độ: dân được tuyển chọn bị đánh bại, bị lưu đày, trong khi đền thờ bị phá hủy, và mọi bảo đảm tôn giáo quen thuộc đều sụp đổ. Trong bóng tối ấy, người ta thốt lên: “Thiên Chúa đã bỏ rơi chúng ta.” Có người còn cay đắng hơn: “Thiên Chúa của chúng ta yếu đuối; Ngài đã không thể bảo vệ chúng ta.”

Nhưng chính nơi kinh nghiệm mất mát toàn diện ấy, lời của Giê-rê-mi-a vang lên như một tiếng gọi trở về chiều sâu: Thiên Chúa không biến mất; Ngài đang hành động theo một nhịp điệu khác, nhịp điệu của sự thanh luyện. Dân được mời gọi an cư, sống trọn vẹn trong hiện tại, chấp nhận lưu đày như một chặng đường trong kế hoạch nhiệm mầu của Thiên Chúa. Kế hoạch ấy không xóa bỏ đau khổ, nhưng dùng đau khổ như con đường dẫn về giao ước tinh ròng hơn.

Ngôn ngữ đặc trưng của Giê-rê-mi-a là ngôn ngữ than vãn – tiếng kêu của linh hồn đứng trước Thiên Chúa trong trần trụi và thật thà:

Ôi, phải chi đầu tôi là mạch nước,
và mắt tôi là suối lệ,
để tôi khóc ngày đêm
cho những người đã bị sát hại của dân tộc khốn khổ của tôi!
(Gr 8,23)

Đây không phải là lời phàn nàn bên ngoài giao ước, nhưng là tiếng khóc bên trong mối tương quan. Theo linh đạo Cát Minh, đó chính là cầu nguyện thuần khiết: ở lại trước tôn nhan Thiên Chúa với tất cả sự nghèo nàn của mình. Giêrêmia không chạy trốn đau khổ; ông đem đau khổ vào trong sự hiện diện của Thiên Chúa và để cho nó được biến đổi.

Thánh Têrêsa Bênêdicta Thánh Giá đã đi trọn con đường ấy. Đối diện với bóng tối của thế kỷ XX, với cuộc diệt chủng (Shoah hay Holocaust) tàn bạo đối với dân tộc mình và sự dữ tưởng chừng tuyệt đối, ngài hiểu rằng than van trước Thiên Chúa không phá hủy đức tin, nhưng đặt đức tin vào lửa thanh luyện. Với ngài, Thập Giá không phải là một biến cố ngẫu nhiên, mà là nơi Thiên Chúa mở ra chiều kích sâu nhất của tình yêu Ngài – một tình yêu đi đến tận cùng: tận cùng của không gian và thời gian, tận cùng của chiều sâu tâm hồn Thiên Chúa, tận cùng của năng lực yêu thương nơi Thiên Chúa (x. Gioan 13:1). Và vì thế theo thánh nữ,“Ai muốn thuộc trọn về Đức Kitô thì phải đi vào sự hiệp thông với Thập Giá của Người.”

Trong linh đạo Edith Stein, sự hiệp thông ấy mang hình thức hiến dâng thay cho: mang lấy đau khổ của người mình yêu mến trong sự hiện diện của Thiên Chúa, không như một gánh nặng vô nghĩa, nhưng như một hành vi yêu thương âm thầm, chiêm niệm và sinh hoa trái.

Giêrêmia đứng giữa dân mình như một người mang thay nỗi đau của họ. Lời than của ông là lời của cả một dân tộc được dâng lên Thiên Chúa. Đó chính là chiều kích hiệp thông thay thế, là sống vì – sống cho – sống với, mà Thánh Têrêsa Bênêdicta Thánh Giá đã sống đến tận cùng: ở lại với Thiên Chúa vì người khác, trong im lặng và phó thác.

Một kinh nghiệm rất đời thường giúp chúng ta hiểu phần nào mầu nhiệm này. Khi một đứa trẻ trong gia đình phải thích nghi với sự xuất hiện của một thành viên mới, em có thể cảm thấy bị mất mát, bị bỏ rơi. Những phản ứng bộc phát của em không phải là ích kỷ, mà là tiếng kêu của một trái tim đang đau. Điều khôn ngoan nhất của cha mẹ không phải là phủ nhận nỗi đau ấy, nhưng là ở lại, lắng nghe, cho phép em nói lên cơn giận và nỗi buồn của mình.

Theo linh đạo Cát Minh, Thiên Chúa cũng hành động như thế: Ngài không vội vã giải thích, không biện minh, nhưng hiện diện trung tín. Qua thời gian, chính trong sự hiện diện ấy, một hình thức trưởng thành mới được sinh ra – không phải bằng việc xóa bỏ đi những thương tổn mất mát, nhưng bằng việc mở ra một cách thức  yêu thương mới.

Edith Stein đã diễn tả điều này bằng chính cuộc đời mình. Khi bước vào Dòng Cát Minh và nhận lấy Thập Giá như ơn gọi, ngài hiểu rằng kế hoạch của Thiên Chúa không nhằm bảo vệ con người khỏi mọi khổ đau, nhưng nhằm đưa họ vào sự hiệp thông sâu xa hơn với Đức Kitô, Đấng chịu đóng đinh – Đấng gánh lấy đau khổ của thế giới để biến nó thành nguồn ơn cứu độ.

Lời hứa của Thiên Chúa qua Giêrêmia vang lên như một tiếng thì thầm trong thinh lặng nội tâm:

“Ta biết những kế hoạch Ta dành cho các ngươi:
đó là những kế hoạch thịnh vượng, chứ không phải tai ương,
để các ngươi có một tương lai và một niềm hy vọng.”

Trong ánh sáng Thập Giá, kế hoạch ấy không phải lúc nào cũng trùng khớp với mong đợi của con người. Đó là kế hoạch dẫn qua đêm tối, qua lưu đày, qua hy sinh – nhưng luôn được nâng đỡ bởi tình yêu trung tín của Thiên Chúa. Đức tin, theo linh đạo Cát Minh, không tìm cách nhìn thấy toàn bộ con đường, nhưng chọn ở lại trong tay Thiên Chúa, Đấng thấy điều mà chúng ta chưa thể thấy.

Cầu nguyện

Hãy đi vào thinh lặng và nhìn lại hành trình gần đây của bạn với Thiên Chúa. Bạn đang ở đâu trong mối tương quan ấy? Bạn đang mang trong lòng những cảm xúc nào: biết ơn, giận dữ, mệt mỏi, hy vọng, hay khô khan? Đừng vội sửa chữa chúng. Hãy đem tất cả vào trong sự hiện diện của Thiên Chúa.

Hãy để lời cầu nguyện của bạn mang hình thức than van hay tạ ơn, im lặng hay nước mắt. Hãy dâng lên Thiên Chúa cả những điều bạn chưa hiểu. Và trong thinh lặng, hãy để Người mời gọi bạn bước vào kế hoạch yêu thương của Người – một kế hoạch có thể đi qua Thập Giá, nhưng luôn mở ra tương lai cho sự sống viên mãn.

Hành động

Hôm nay, hãy chọn một hành vi hiệp thông thay thế nhỏ bé nhưng cụ thể: cầu nguyện cho một người đang đau khổ, ở lại bên một người trong thinh lặng, hay âm thầm dâng một hy sinh cho một ý chỉ mà không ai biết đến.

Theo tinh thần chiêm niệm trong hành động, hãy trở nên một con người ở lại trước Tôn Nhan Thiên Chúa vì người khác. Chính trong những hy sinh kín ẩn ấy, kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa cho thế giới, cho bạn và cho tôi được tiếp tục triển nở không ngừng.