Tĩnh Tâm Mùa Chay
Trong Linh Đạo Khoa Học Về Thập Giá

 Giuse Trần Thanh Trung, O.Carm.

Phần I

Thiên Chúa Đã Tạo Dựng Nên Con
Cho Con Luôn Hướng Đến Những Điều Thiện Hảo

Xin cho con học biết lắng nghe tiếng Chúa
hòng dập tắt những tiếng ồn đang vùi dập tiếng Ngài

Ngày 2  

Ngài Dò Xét Con và Ngài Biết Rõ Con

Lạy Chúa, Ngài dò xét con và Ngài biết rõ,
biết cả khi con đứng con ngồi.
Con nghĩ tưởng gì, Ngài thấu suốt từ xa,
đi lại hay nghỉ ngơi, Chúa đều xem xét,
mọi nẻo đường con đi, Ngài quen thuộc cả.
Miệng lưỡi con chưa thốt nên lời,
thì lạy Chúa, Ngài đã am tường hết.
Ngài bao bọc con cả sau lẫn trước,
bàn tay của Ngài, Ngài đặt lên con.
Kỳ diệu thay, tri thức siêu phàm,
quá cao vời, con chẳng sao vươn tới!
(Thánh Vịnh 139:1-6)

Tác giả Thánh vịnh diễn tả, qua những lời cầu nguyện thấm đẫm thinh lặng, một niềm tín thác bình an nhưng đầy kính sợ: Thiên Chúa dò xét và biết rõ mọi sự nơi con người ông. Không có góc khuất nào của đời sống nội tâm nằm ngoài ánh nhìn yêu thương ấy. Những lời Thánh vịnh không phải là kết quả của suy luận, nhưng là hoa trái của việc ở lại lâu giờ trước mặt Thiên Chúa, trong chiêm niệm. Ở phần sau của Thánh vịnh, cùng một trực giác ấy lại được thốt lên bằng lời thán phục: “Tạ ơn Chúa đã dựng nên con cách lạ lùng, công trình Ngài xiết bao kỳ diệu.” (c.14)

Đối với linh đạo Cát Minh, đây là điểm khởi đầu của mọi hành trình thiêng liêng: để cho bản thân mình được Thiên Chúa nhìn thấu (x. Gr 1:5), và ở lại bình an trong ánh nhìn yêu thương ấy. Thánh Têrêsa Benedicta Thánh Giá đã cảm nghiệm sâu xa điều này khi ngài viết rằng con người chỉ thực sự hiểu mình khi đứng trước Thiên Chúa, Đấng là Chân Lý. Được Thiên Chúa biết đến trọn vẹn không phải là mối đe dọa, nhưng là ân huệ giải phóng.

Ta có thể hình dung Thánh vịnh này được dệt nên từ một khoảnh khắc chiêm niệm trước sự lỳ vĩ của trời đất và muôn loài, ở đó: tác giả nằm trên thảm cỏ, nhìn bầu trời bao la với muôn vì tinh tú, và để cho sự hiện hữu nhỏ bé của mình được bao bọc và hòa quyện vào khoảnh khắc mầu nhiệm ấy. Có lẽ ông cảm nhận rằng sự tồn tại của vạn vật và của chính mình không phải là điều hiển nhiên, nhưng là một hồng ân. Bạn đã bao giờ chạm đến cảm giác thán phục ấy chưa? Cảm giác của đứa trẻ lần đầu ý thức rằng mình hiện hữu, và rằng sự hiện hữu ấy được nâng đỡ bởi một Tình Yêu vượt quá mọi hiểu biết?

Trong nhịp sống gấp gáp, cảm thức thán phục ấy dễ bị đánh mất. Hình ảnh người leo núi gợi lên kinh nghiệm thiêng liêng quen thuộc: khởi đầu với cái nhìn rộng mở về đỉnh núi, nhưng rồi bị cuốn vào những đòi hỏi khắt khe của hành trình. Khi con đường trở nên khó khăn, người leo núi chỉ còn tập trung vào từng bước, từng hơi thở, và quên mất lý do ban đầu khiến mình lên đường.

Theo linh đạo Cát Minh, cần có những khoảng lắng chiêm niệm để mỗi người được trả lại cho sự thật về mình trong sự hiện diện Thiên Chúa. Hôm nay, hãy tạm dừng cuộc leo núi của bạn và nhìn lại toàn cảnh. Hãy để cho Thiên Chúa dò xét bạn – không như một quan tòa, nhưng như một Đấng yêu thương nhìn toàn bộ câu chuyện đời bạn trong một ánh nhìn duy nhất.

Hãy tưởng đến cách Thiên Chúa nhìn bạn như một văn sĩ nhìn thấu nhân vật của mình: Ngài thấy trọn vẹn quá khứ, hiện tại và tương lai; Ngài biết những xung đột nội tâm, những vết thương, những tiềm năng còn ẩn giấu. Điều gì nơi bạn làm Thiên Chúa vui thích? Thiên Chúa hy vọng điều gì nơi bạn? Công trình nào Ngài đang âm thầm thực hiện trong chiều sâu linh hồn bạn?

Hoặc hãy đi vào một hình ảnh khác, rất gần với tư tưởng của Edith Stein: hình ảnh một nhà điêu khắc đang kiên nhẫn đục đẽo khối đá cẩm thạch là chính bạn. Thiên Chúa không chỉ thấy khối đá thô, nhưng thấy trước hình hài trọn vẹn của tác phẩm. Mỗi nhát búa không phải là phá hủy, mà là giải phóng vẻ đẹp còn bị che giấu. Có thể những nhát đục ấy gây đau, nhất là khi chúng chạm đến những chỗ ta bám víu. Nhưng trong ánh sáng Thập Giá, đau khổ ấy không vô nghĩa.

Edith Stein đã hiểu rằng để được biến đổi, con người phải bước vào hiệp thông với Thập Giá Đức Kitô. Được Thiên Chúa biết đến trọn vẹn cũng có nghĩa là để cho Ngài chạm đến những phần dễ tổn thương nhất. Chính tại đó, hiến dâng trở thành hiệp thông thay thế: ta cho phép những gì mình chịu đựng được kết hợp với hy tế Thập Giá của Đức Kitô, và vì thế, mang chiều kích cứu độ cho tha nhân.

Trong linh đạo này, Thiên Chúa không chỉ dò xét để hiểu, nhưng dò xét để cứu độ. Ngài biết rõ từng giọt nước mắt, từng hy sinh âm thầm, từng nỗi đau được dâng hiến trong thinh lặng. Không điều gì bị lãng quên trong ánh nhìn của Ngài.

Cầu nguyện

Hãy lắng đọng và chậm rãi cầu nguyện với Thánh vịnh 139, để từng lời thấm vào chiều sâu nội tâm. Hãy để Thiên Chúa dò xét bạn trong thinh lặng. Đừng vội che giấu hay biện minh. Hãy ở lại trong ánh nhìn yêu thương của Ngài.

Hãy thưa với Thiên Chúa điều bạn mong ước và điều bạn sợ hãi khi Ngài tiếp tục đục đẽo cuộc đời bạn. Nếu có đau đớn, hãy dâng những hy sinh đó như một hiến lễ nhỏ bé, kết hợp với hy tế Thập Giá Đức Kitô, để những hy sinh nhỏ bé đó được biến đổi trở thành lời cầu thay cho tha nhân.

Hành động

Hãy chọn một hành vi sáng tạo hoặc hiến dâng cụ thể như một dấu chỉ của sự hiệp thông: tạo nên một điều gì đó bằng đôi tay bạn, hoặc âm thầm đón lấy một hy sinh vì tha nhân. Hãy làm điều ấy với tình yêu và sự chú tâm, như một lời đáp lại ánh nhìn của Thiên Chúa, Đấng biết rõ bạn hơn chính bạn biết bản thân mình.

Trong thinh lặng và trung tín, hãy để đời bạn trở thành một không gian nơi Thiên Chúa được tự do hành động, và nơi mầu nhiệm hiệp thông thay thế âm thầm sinh hoa trái cho toàn thể Hội Thánh.