Hướng dẫn tóm lược về 4 tín điều về Đức Maria

 

Các tín điều là những chân lý đức tin mà Giáo Hội Công Giáo xác quyết như một phần của “kho tàng đức tin,” và mọi Kitô hữu Công Giáo được mời gọi tin nhận.

Đôi khi người Công Giáo nói đến “tín điều,” và cụ thể hơn là “tín điều về Đức Maria.” Đây có thể là một thuật ngữ gây bối rối, đặc biệt đối với những người không Công Giáo, vốn không quen thuộc với tiến trình hình thành và phát triển giáo lý trong Giáo Hội Công Giáo.

Trước hết, từ “tín điều” (dogma) xuất phát từ tiếng Hy Lạp dogma hoặc dokein. Ban đầu, như Bách khoa Từ điển Công Giáo giải thích, từ này được dùng trong các trước tác của các tác giả cổ điển Hy-La để chỉ “một ý kiến hay điều gì đó được xem là đúng đối với một người; đôi khi chỉ những học thuyết triết học đặc trưng của một trường phái; và đôi khi chỉ một sắc lệnh hay quy định công cộng.”

Theo thời gian, Giáo Hội đã dùng từ này để diễn tả “một chân lý liên quan đến đức tin hoặc luân lý, được Thiên Chúa mạc khải, được các Tông đồ truyền lại qua Kinh Thánh hoặc Thánh Truyền, và được Giáo Hội công bố để mọi tín hữu đón nhận.”

Tín điều là những chân lý của đức tin Công Giáo, khách quan, có nguồn gốc tối hậu trong mạc khải của Thiên Chúa. Đó là những giáo huấn mà các tín hữu được mời gọi tuyên xưng và gắn bó, chẳng hạn tín điều Thiên Chúa Ba Ngôi.

Đôi khi Giáo Hội mất nhiều thế kỷ để định tín một chân lý, bởi Chúa Giêsu không để lại một “cuốn sách tín lý” trước khi Người lên trời. Người đã nói với các Tông Đồ, và dẫu các vị đã ghi lại Tin Mừng và các thư Tân Ước, Giáo Hội vẫn tiếp tục suy tư để hiểu sâu hơn đức tin. Sự hiểu biết này được trợ giúp nhờ những chất vấn nghiêm túc, và đôi khi nhờ việc đối diện với những giáo thuyết sai lạc (dị giáo), vốn đi ngược với chân lý mà Giáo Hội nhận biết.

Bốn tín điều về Đức Maria

Khi nói đến Đức Maria, Giáo Hội chỉ xác định bốn tín điều, đôi khi sau hàng thế kỷ tranh luận. Những chân lý này có nền tảng Kinh Thánh, nhưng không dễ nhận ra ngay lập tức chỉ bằng việc đọc Kinh Thánh. Phải mất rất nhiều năm tranh luận, cầu nguyện, dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần, để Giáo Hội đi đến những xác quyết này.

Trong mọi trường hợp, tiến trình thần học cũng dựa trên cảm thức đức tin của Dân Chúa. Chẳng hạn, dù tín điều Vô Nhiễm Nguyên Tội chỉ được tuyên tín vào thế kỷ XIX, lòng tôn kính Đức Mẹ Vô Nhiễm đã hiện diện từ nhiều thế kỷ trong đời sống cầu nguyện của Giáo Hội.

1. Đức Maria – Mẹ Thiên Chúa

“Lạc thuyết của Nestôriô cho rằng trong Đức Kitô ngôi vị nhân loại được liên kết với Ngôi Vị thần linh của Con Thiên Chúa. Chống lại lạc thuyết này, Thánh Cyrillô Alêxanđria và Công đồng chung thứ III họp tại Êphêsô năm 431 tuyên xưng rằng: “Ngôi Lời đã làm người, khi một thân thể do một linh hồn có lý trí làm cho sống động được kết hợp với Ngài theo Ngôi Vị.”91 Nhân tính của Đức Kitô không có một chủ thể nào khác ngoài Ngôi Vị thần linh của Con Thiên Chúa, Đấng đã nhận lấy nhân tính ấy làm của mình từ lúc tượng thai. Chính vì vậy, Công đồng chung Êphêsô vào năm 431 công bố rằng Đức Maria, nhờ sự tượng thai nhân loại của Con Thiên Chúa trong lòng bà, bà đã rất thật sự trở thành Mẹ Thiên Chúa: “[Đức Maria là] Mẹ Thiên Chúa…, không phải vì bản tính của Ngôi Lời và thần tính của Ngài đã bắt đầu được sinh ra bởi Đức Trinh Nữ rất thánh, nhưng vì từ Đức Trinh Nữ đã sinh ra thân xác thánh thiêng đó, do một linh hồn có lý trí làm cho sống động, và Ngôi Lời Thiên Chúa đã kết hợp với thân xác đó theo Ngôi Vị, nên có thể nói Ngôi Lời đã được sinh ra theo xác phàm” (GLHTCG 466).

2. Đức Maria – Trọn Đời Đồng Trinh

“Việc suy niệm sâu xa hơn trong đức tin về việc Đức Maria đồng trinh mà làm mẹ, đã đưa Hội Thánh đến chỗ tuyên xưng Đức Maria thật sự và trọn đời đồng trinh, cả trong khi sinh hạ Con Thiên Chúa làm người. Thật vậy, việc sinh hạ Đức Kitô “không làm suy giảm nhưng thánh hiến sự trinh khiết vẹn toàn” của Mẹ. Phụng vụ của Hội Thánh tôn vinh Mẹ là Aeiparthenos, “Đấng trọn đời đồng trinh’” (GLHTCG 499).

3. Đức Maria – Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội

“Sự đồng trinh của Đức Maria cho thấy mầu nhiệm Nhập Thể tuyệt đối do Thiên Chúa khởi xướng. Chúa Giêsu chỉ có Thiên Chúa là Cha. “Không bao giờ Người tách khỏi Chúa Cha vì con người mà Người đã đảm nhận… Một mình Người vừa là Con Thiên Chúa vừa là Con Người. Xét về mặt bản tính, Người là Con của Chúa Cha trên trời theo thần tính, là Con của Đức Maria theo nhân tính; nhưng thật sự Người là Con Thiên Chúa trong hai bản tính” (GLHTCG 503).

4. Đức Maria – Hồn Xác Lên Trời

“Sau cùng, Đức Trinh Nữ Vô nhiễm, được gìn giữ tinh tuyền khỏi mọi tì vết nguyên tội, sau khi hoàn tất cuộc đời trần thế, đã được đưa lên hưởng vinh quang thiên quốc cả xác cả hồn, và được Chúa tôn vinh làm Nữ Vương vũ trụ, để Mẹ được đồng hình đồng dạng cách sung mãn hơn với Con mình, là Chúa các chúa và là Đấng đã chiến thắng tội lỗi và sự chết.”531 Cuộc Lên trời của Đức Trinh Nữ rất thánh là sự tham dự độc nhất vô nhị vào sự Phục sinh của Con mình và là việc thể hiện trước sự phục sinh của các Kitô hữu khác:

“Lạy Mẹ Thiên Chúa, khi sinh con, Mẹ vẫn khiết trinh; khi yên nghỉ, Mẹ vẫn không lìa bỏ trần gian: Mẹ đã đến với Đấng là nguồn mạch sự sống, chính Mẹ, người đã cưu mang Thiên Chúa hằng sống và chính Mẹ, bằng lời khẩn cầu của Mẹ, sẽ cứu linh hồn chúng con khỏi chết” (GLHTCG 966).

 

Philip Kosloski